Psychologia poznawcza - Urszula Dębska

(totalny skrót literatury i wszelkich dostępnych materiałów)

Wyobraźnia

1. Rozróżnienie: wyobraźnia a wyobrażenia

2. Podział wyobrażeń:

○ odtwórcze : ejdetyczne (fotograficzne)

○ twórcze

3. Teoria wyobraźni a tworzenie reprezentacji

○ obrazowe

○ abstrakcyjne

4. Kodowanie

5. Wyobrażenia a pamięć

Pojęcia

1. Pojęcie- reprezentacja umysłowa zawierająca opis istotnych właściwości pewnej klasy

(kategorii)

2. Pogląd klasyczny :

○ pojęcie- reprezentacja klasy obejmująca wszystkie istotne właściwości tej klasy

3. Pogląd probabilistyczny :

○ nieostrość granic pojęć

○ prototypy (ideały spełniające pojęcia)

4. Pogląd egzemplarzowy :

○ pojęcie- reprezentacja egzemplarza lub egzemplarzy danej klasy

Myślenie i rozwiązywanie problemów

1. Myślenie (złożony proces odbywający się za pomocą symbili)

2. Język w myśleniu

3. Rodzaje myślenia :

○ autystyczne- nieukierunkowane

○ realistyczne:

■ reproduktywne

■ produktywne

■ krytyczne

4. Rozwiązywanie problemów

○ strategie:

■ przeszukiwanie losowe

■ przeszukiwanie heurystyczne

■ zasada bliskości

■ wykorzystywanie analogii

○ poszukiwanie informacji

○ alokacja zasobów

○ monitorowanie postępu

○ ocena poprawności rozwiązania

5. Charakterystyka operacji umysłowych:

○ rozumienie dedukcyjne- od ogółu do szczegółu

○ rozumienie indukcyjne- od szczegółu do ogółu (częściej mylne niż dedukcyjne)

○ skróty myślowe a błędy:

■ reprezentatywność

■ dostępność

■ złudzenie gracza

■ zakotwiczenie

■ wygląd wsteczny

■ symulacja

Procesy poznawcze a procesy emocjonalne

1. Emocje czy poznanie?

○ powstawanie emocji:

■ neutralna recepcja

■ ocena

■ pojawienie się tendencji do działania

■ wystąpienie emocji

■ działanie emocjonalne

○ ocena:

■ nowość

■ samoistna przyjemność

■ istotność dla celu

■ możliwość zaradcza

■ zgodność ja z normami

2. Poznawcze teorie emocji- ocena

3. Rola emocji w procesach poznawczych:

○ funkcja orientacyjna

○ funkcja aktywacyjna

○ funkcja modulacyjna

○ funkcja metapoznawcza

Definicje

Reprezentacja poznawcza - umysłowy odpowiednik obiektów, realnie istniejących jak też

fikcyjnych czy hipotetycznych; obiektem reprezentacji może być przedmiot, osoba,

kategoria lub relacja; reprezentacja poznawcza zastępuje swój obiekt w procesach

przetwarzania informacji

Reprezentacje nietrwałe - wyobrażenia, sądy, etykiety werbalne, modele umysłowe; powstają

doraźnie, np. w celu podjęcia decyzji lub rozwiązania problemu, po czym zanikają

Reprezentacje trwałe - składające się na struktury wiedzy, powstają i zmieniają się w dłuższym

cyklu czasowym

Pojęcia - poznawcza reprezentacja zbioru obiektów, np. kategorii naturalnych, sztucznych,

hipotetycznych

Schemat poznawczy - złożona forma reprezentacji umysłowej, obejmująca zarówno sens typowej

sytuacji jak i znaczenie typowych form zachowań jakie powinny być wygenerowane

na tą typową sytuację

Problem - rozbieżność między aktualnym stanem rzeczy a wyznaczonym bądź narzuconym celem,

której nie można usunąć rutynowo

Rozwiązywanie problemów - aktywność ukierunkowana na zredukowanie rozbieżności pomiędzy

aktualnym, a pożądanym stanem rzeczy, polegająca na realizacji zaplanowanej

sekwencji operacji poznawczych

Przeszkody w rozwiązywaniu problemów - sztywność myślenia, nastawienie, fiksacja

funkcjonalna

Czynniki wspierające rozwiązywanie problemów - transfer pozytywny, transfer przez analogię,

inkubacja, wgląd

Sąd - wyrażone w prost twierdzenie na temat pewnego stanu rzeczy, a także prawdopodobieństwa

wystąpienia danego zdarzenia

Decyzja - wybór jednej możliwości działania spośród co najmniej dwóch opcji; samo podjęcie

decyzji nie oznacza podjęcia działania, ponieważ do tego potrzebna jest skuteczna

motywacja oraz obiektywne możliwości realizacji decyzji

Poznanie - zdolność do odbioru informacji z otoczenia oraz przetwarzania ich w celu skutecznej

kontroli własnego działania, a także lepszego przystosowania się do warunków

środowiska; poznaniem nazywamy też ogół procesów i struktur psychicznych

biorących udział w przetwarzaniu informacji

Psychologia poznawcza - subdyscyplina naukowej psychologii, zajmująca się badaniem procesów i

struktur poznawczych, a także ogólnymi zasadami funkcjonowania umysłu

Styl - względnie stała forma organizacji czynności poznawczych, przejawiana niezależnie od

rodzaju materiału, czy typu sytuacji, w której znalazł się człowiek

Najważniejsze koncepcje, modele i teorie

● Koncepcja Johnson-Laird

○ Reprezentacja umysłowej wiedzy to sądy, modele umysłowe i obrazy

● Modele umysłowe Johnson-Laird

○ W uproszczeniu przypominają pojęcia i wyobrażenia; reprezentacje fragmentów świata

● Modele sieci semantycznych Collins-Quillian

○ Węzły-pojęcia powiązane są sieciami-relacjami, tak że jednostka łączy je w sposób

sensowny

● Model Kosslyn'a

○ podwójne kodowanie + reprezentacje = sądy

○ reprezentacje płytkie i głębokie

● Medin i Wattenmaker

○ eksperyment: nazwa kategorii

● Stadia konstruowania pojęć Nelson

○ identyfikacja obiektu

○ identyfikacja relacji między obiektami

○ identyfikacja wytworzonego pojęcia

● Teorie wyjaśniające:

○ Platon

○ Keil – esencjonalizm psychologiczny

○ Lakoff – idealizowane modele kognitywne

● Cykl percepcyjny Neisser'a

dostępna informacja

(modyfikuje schemat)

↓ ↑

schemat → eksploracja

● Model przetwarzania informacji- Sekwencyjny

bodźce→ selekcja pierwotna→ pamięć krótkotrwała→ selekcja wtórna→ pamięć

trwała→ przygotowanie programu reakcji

● Domasio „błąd Kartezjusza”

○ nie ma w mózgu jednego miejsca odpowiedzialnego za procesy poznawcze, czyli

kartezjańskiej szyszynki

● Model reprezentacji wiedzy Anderson

○ pamięć deklaratywna

○ pamięć proceduralna

○ pamięć operacyjna

■ operacje:

● kodowanie

● wydobywanie

● wykonanie procedur i realizacja

● Hipoteza podwójnego kodowania

○ obrazy analogowe

○ symbole

● Style uczenia się Vermunt'a

○ strategia przetwarzania informacji

○ strategia regulacji

○ umysłowe modele uczenia się

○ ukierunkowanie

● Typologia Jung'a

○ typy:

■ intelektualny

■ emocjonalny

■ percepcyjny

■ intuicyjny

● Typologia Nosala

○ typy:

■ I konkretno-obiektywny (percepcja i myślenie)

■ II globalno-obiektywny (intuicja i myślenie)

■ III konkretno-subiektywny (percepcja i uczucia)

■ IV globalno-subiektywny (intuicja i uczucia)